انسان و سرنوشت

انسان و سرنوشت

مقدمه : عظمت و انحطاط مسلمين
متفكر شهيد استاد مرتضی مطهری
چاپ دوازدهم : پاييز 1372
ناشر : انتشارات صدرا

فهرست مطالب

عنوان صفحه
مقدمه : عظمت و انحطاط مسلمين 7
رديف اصلی مسأله سرنوشت 7
مسأله سرنوشت در اين كتاب جزء بحثهايی از علل انحطاط مسلمين قرارگرفته است 8
نويسنده از چه زمانی متوجه اين سلسله بحثها شد ؟ 8
تمدن عظيم اسلامی 10
مايه گرفتن تمدن جديد اروپايی از تمدن اسلامی 10
سخنان گوستاولوبون و سخنان ويل دورانت 10
چرا مسلمانان به قهقرا برگشتند ؟ 12
آنچه لازم است مقدمه اين سلسله مباحث قرار گيرد 13
طبيعت زمان از نظر فلسفه تاريخ 14
علل انحطاط مسلمين در سه بخش 15
پاره‏ای از عقايد و افكار اسلامی كه متهم و مسؤول شناخته شده‏اند 16
عناصری از اخلاق اسلامی كه انحطاط آور خوانده شده‏اند 17
برخی مقررات اسلامی از اين نظر 17
آيا خصائص و مميزات روحی ملل اسلامی عامل انحطاط مسلمين بوده است ؟ 18
دو طبقه متنفذ و مسؤوليتهای آنها از اين نظر 18
عوامل بيگانه 19
مجموع موضوعات و مباحثی كه لازم است بررسی شود 19
درخواست نويسنده از فضلا و نويسندگان 21
سخنان واشنگتن ارونگ آمريكايی درباره تأثير اعتقاد به قضا و قدر در انحطاط مسلمين 22
انتقاد سخنان واشنگتن ارونگ 23
چرا در اين رساله از تعرض بعضی شاخه‏ها و فروع خودداری شده است ؟ 26
انسان و سرنوشت 29
رعب و هراسی كه از شنيدن نام قضا و قدر و سرنوشت پيدا می‏شود 29
سه فرض در باب سرنوشت 30
مسأله سرنوشت از زمان پيغمبر در ميان مسلمانان مطرح شده است 31
جنبه عملی و عمومی اين مسأله 31
آيات قرآن در زمينه سرنوشت 33
آيات قرآن در زمينه اختيار و اراده 36
آيا ميان اين دو دسته از آيات تعارض است ؟ 38
معتزله طرفدار اختيار و اشاعره طرفدار جبر می‏شوند 38
اصطلاح " قدری " 39
دو نوع تعارض 40
در قرآن تعارض وجود ندارد 42
آثار سوء عقيده جبر 43
استفاده سياسی از عقيده جبر در زمان بنی‏اميه 44
معبد جهنی و غيلان دمشقی با عقيده جبر مبارزه می‏كنند 44
سخنان شبلی نعمان 44
مأمون و معتصم به حمايت معتزله ، و متوكل به حمايت اشاعره برمی‏خيزند 45
مسيحيان اروپايی به استناد عقايد اشاعره ، اسلام را مذهب جبری و عامل‏ انحطاط مسلمين می‏خوانند 46
دفاع سيد جمال الدين اسدآبادی از عقيده قضا و قدر اسلام و تفكيك آن از عقيده جبر 46
مسأله سرنوشت همواره به صورت يك عقده فكری مورد توجه بشر بوده است‏ 48
فلسفه مادی و سرنوشت 48
جبر و توحيد ، اختيار و تنزيه 49
مباحثه غيلان دمشقی و ربيعه‏الرای 50
مباحثه ابواسحاق اسفراينی و قاضی عبدالجبار معتزلی 50
لغت قضا و قدر 52
سه نظر درباره ارتباط حوادث با گذشته 53
اعتقاد به قضا و قدر مستلزم جبر نيست 56
توجيه آزادی و اختيار در عين حكومت قضا و قدر 58
قضا و قدرهای حتمی و غير حتمی 60
قانون عليت عمومی 60
فرضيه غلط درباره تغيير سرنوشت 63
فرضيه صحيح درباره تغيير سرنوشت 64
آيا ممكن است اراده و عمل انسان موجب تغييراتی در الواح ملكوتی بشود؟ 64
موجوداتی كه امكان بيش از يك نوع از وجود دارند و موجوداتی كه امكان‏ بيش از يك نوع از وجود ندارند 66
سرنوشتهای گوناگون و امكان جانشين شدن آنها بجای يكديگر 67
امتياز بشر و برخورداری او از نوعی آزادی كه خاص خود او است 71
سؤال از رسول اكرم درباره دوا و حرز از نظر قضا و قدر 73
علی ( ع ) از سايه ديوار كج حركت می‏كند و به كسی كه از نظر قضا و قدر اعتراض می‏كند پاسخ می‏گويد 73
طرز تفكر مسلمانان صدر اول اسلام 74
اعتراض ابوعبيده جراح به عمر درباره فرار از طاعون و پاسخ عمر 75
سرچشمه اين تعليمات خود قرآن است 76
تغيير ناپذيری در طبيعت 77
نظامات لايتغير از نظر قرآن 78
تفسيرهای ديگر درباره قضا و قدر حتمی و غير حتمی 81
تأثير عوامل معنوی 85
چون قضا آيد نماند فهم و رأی 89
تفسير احاديثی كه می‏گويد : چون قضای الهی بيايد همه اسباب و علل ازكار می‏افتد 92
ريشه قرآنی اين احاديث 93
تفاوت حساس ميان عقيده قضا و قدر الهی و جبر مادی 95
اعتقاد به قضا و قدر الهی آنطور كه اسلام تعليم می‏دهد اراده و همت را مضاعف می‏كند 97
منطقی كه در تمام جهان از مختصات قرآن است 99
پاسخ عجيب و عميق اميرالمؤمنين در جواب كسی كه از استطاعت سؤال كرد 104
سطح عالی منطق اسلام در معارف الهی 106
اسلام با منطق عالی خود ، اكابر متكلمين را پشت سر می‏گذارد 107
ناتوانی احمد امين مصری از درك منطق اسلام 108
نظر گوستاولوبون و انتقاد آن 109
نظر ويل دورانت و دومينيك سوردل و انتقاد آنها 110
مستشرقين ، معتزله را تمجيد می‏كنند 111
چه چيز سبب شد كه مسلمين درباره قضا و قدر و جبر و اختيار بحث كنند ؟ 113
مستشرقين سرچشمه عقيده جبر را اسلام ، و سرچشمه عقيده آزادی و اختيار راجهان مسيحی می‏دانند 113
انتقاد از نظر مستشرقين 114
اشتباه عجيب " دوزی " مستشرق معروف هلندی 115
بحثی حديثی 118
حديثی از اهل سنت و حديثی از شيعه در تفسير دستور پيغمبر درباره فرار از طاعون و وبا 118
تفسير حديثی از كافی كه می‏گويد اميرالمؤمنين به تذكر كسی كه گفت از پای ديوار خراب برخيز اعتنا نكرد 121
121
شبهه جبريون درباره اينكه لازمه علم ازلی الهی اين است كه همه حوادث‏جبرا صورت گيرد و شعر منسوب به خيام كه " گر می‏نخورم علم خدا جهل بود" 124

جهت مطالعه کتب لینک زیر را کلیک کنید :

http://www.aviny.com/library/motahari/Books/27/index.htm

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
5 + 11 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .