نام‏گذارى سوره‏هاى قرآنى

برخى از مفسران در رابطه با نام‏گذارى سوره‏هاى قرآنى، معيارهاى زير را ارائه داده‏اند:
1. نام سوره گاهى با عنوانى كه در آن سوره واقع شده يا با موضوعى كه در آن سوره از آن بحث شده، انتخاب مى‏شود. براى مثال: نام‏گذارى سوره «نساء» به اعتبار بيان احكام زنان، سوره «مائده» به لحاظ سخن رفتن از مائده آسمانى، سوره «انعام» به جهت سخن از چهار پايان، سوره «نحل» به علت تكيه بر زنبور عسل و سوره «نمل» به جهت به ميان آمدن نام مورچگان در آن است.
در قرآن‏هاى قديمى، ابتداى سوره مى‏نويسند: «سورةٌ تُذكر فيها البقرة»؛ «سوره‏اى كه در آن گاو ذكر مى‏گردد» و «سورةٌ يذكر فيها آل عمران»؛ «سوره‏اى كه در آن از آل عمران سخن به ميان مى‏آيد».
2. گاهى جمله‏اى از اول سوره را معرف و نام آن سوره قرار مى‏دهند، چنان كه گفته مى‏شود: سوره «اقرا بسم ربك»، «انا انزلناه»، «لم يكن» و نظاير آنها.
3. گاهى با وصفى كه سوره دارد، به معرفى آن مى‏پردازند. براى مثال سوره حمد به مناسبت اينكه در اول قرآن آمده، «فاتحة الكتاب» و به مناسبت هفت آيه بودنش «سبع المثانى» ناميده مى‏شود و يا سوره «قل هوالله» به لحاظ اينكه مشتمل بر توحيد خالص است «سوره اخلاص» ناميده مى‏شود.
4. گاهى تسميه سوره به لحاظ نوع حروف مقطعه موجود در آن است مانند: سوره ق، ص، حم، عسق و... .
حاصل سخن اينكه اين عمل به صورت طبيعى، شكل گرفته و نمى‏توان گفت به دستور رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله بوده است. به همين دليل بسيارى از سوره‏ها، بيش از يك اسم دارند؛ مانند بقره، آل عمران، نحل، توبه، غاشيه و...ر.ك:
الف. محمد حسين طباطبايى، قرآن در اسلام، ص 218، (انتشارات دارالكتب الاسلاميه)؛
ب. زركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج 1 ص 339، (انتشارات دارالكتب العلميه).
.
اما براساس نظريه ديگرى - كه نام‏گذارى را توقيفى مى‏داند هر سوره‏اى در قرآن كريم، هم زمان با حيات رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله داراى نام و عنوان يا نام‏ها و عناوينى است كه از طريق وحى معين و مشخص شده بود.
در نظريه سومى؛ علاوه بر معين بودن اسامى سوره‏ها در زمان حيات پيامبرصلى الله عليه وآله پس از وفات آن حضرت نيز هر سوره‏اى حتى بسيارى از آيات به جهت خصوصيات و مزايا و يا جهت مشتمل شدنشان بر موضوع خاصى داراى عناوين و اسامى ديگرى از جانب علما گرديدر.ك:
الف. سيد محمد باقر حجتى، پژوهشى در تاريخ قرآن كريم، (تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1376، چاپ دوازدهم)، ص 98؛
ب. محمد هادى معرفت، تاريخ قرآن، (تهران، سمت، 1357، چاپ اول)، ص 77.
.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
5 + 10 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .